We zijn steeds actiever om onze kinderen te beschermen tegen allergieën. Zo beginnen we zo vroeg mogelijk met het geven van pindakaas, ei en soja en komen er steeds meer richtlijnen, bijvoorbeeld van het Voedingscentrum, die allergieën bij kinderen moeten voorkomen. Toch neemt het aantal allergieën juist alleen maar toe onder kinderen. Doen we met z’n allen iets fout of ligt er iets anders aan ten grondslag? Kinderallergoloog Inger Bocca-Tjeertes vertelt erover.
Wanneer je allergisch bent, reageert je immuunsysteem op stoffen van buiten het lichaam die normaal geen reactie veroorzaken. Steeds meer kinderen krijgen te maken met een allergie. Niet alleen het aantal allergieën, maar ook de ernst ervan lijkt toe te nemen. Ook kinderallergologen merken deze toename in de dagelijkse praktijk. “We zien steeds meer kinderen met ernstige hooikoorts, ook op jonge leeftijd. Daarnaast nemen de problemen met voeding bij kinderen met eczeem toe”, aldus Inger. Ze vertelt ook dat er een stijging te zien is in bijvoorbeeld astma die wordt veroorzaakt door een allergie.
De hygiënehypothese
Eén van de verklaringen die tegenwoordig vaak genoemd wordt voor die toename, is de hygiënehypothese. Inger: “Dit houdt in dat als je minder wordt blootgesteld aan microben zoals bacteriën, virussen en schimmels, je meer kans hebt op een allergie.” Dit komt doordat je afweersysteem in dat geval minder goed heeft geleerd op de juiste manier te reageren en minder goed getraind is om onderscheid te kunnen maken tussen schadelijke en onschuldige stoffen.” Maar er spelen waarschijnlijk nog meer factoren mee: “We denken ook dat microplastics en andere stoffen, zoals sommige soorten vaatwasmiddelen, de natuurlijke barrières van het lichaam kunnen verstoren”, vertelt Inger. Denk hierbij aan barrières van de huid, de darmen en luchtwegen. Wanneer de ‘beschermlagen’ hiervan zijn beschadigd kunnen allergenen beter binnendringen.
Inger vult aan: “Ook luchtvervuiling en zaken als klimaatverandering, met warmer en extremer weer en bosbranden, dragen bij aan de toename.” Dit komt doordat vervuilde lucht, stofdeeltjes en rook de luchtwegen prikkelen en het lichaam gevoeliger maken voor allergieën. Bovendien duurt het pollenseizoen vaak langer door het warmer wordende klimaat, waardoor mensen er langer last van kunnen hebben.
Maar moeten we kinderen dan maar binnenhouden? Juist niet! Het beste advies is volgens Inger: “Laat kinderen lekker vies worden en buiten spelen in de modder en in de zandbak.” Dit helpt om de afweer op een gezonde manier te ontwikkelen. Vaak denken we dat we onze kinderen beschermen door ze schoon te houden, maar juist het blootstellen aan een beetje vuil draagt bij aan een sterk immuunsysteem.
Voorkomen is beter dan genezen
Ook de vroege introductie van bepaalde voedingsmiddelen, zoals pinda en ei, kan helpen om tolerantie op te bouwen. Dit betekent dat je het lichaam laat wennen aan de stof, zodat deze niet als gevaar wordt gezien. “Als je die tolerantie kunt bereiken op jonge leeftijd, helpt dat om een voedselallergie te voorkomen.” Ook als je baby reageert op deze voedingsmiddelen, betekent dat niet meteen dat een allergie niet meer te voorkomen is. Inger: “Reageert je baby op pinda of kippenei? Ga dan naar de huisarts voor een verwijzing naar de allergoloog. Heel vaak lukt de introductie met specialistische hulp toch”, legt Inger uit.
Bij een huisdierenallergie ligt dat helaas net iets anders. “Die link is wat minder sterk. Blootstelling beschermt wel iets, maar dan moet het dier er wel al zijn zodra de baby geboren is. En zelfs dan kunnen kinderen nog steeds last krijgen van een huisdierenallergie, vooral als ze eczeem hebben.”
“Laat kinderen lekker vies worden en buiten spelen in de modder en de zandbak.”
Er is gelukkig wel kans dat je over een allergie heen groeit, maar dat is geen garantie. “Voor koemelk, kippenei en antibiotica gebeurt dat vaker dan voor andere allergieën. Bij pinda is de kans dat je er overheen groeit ongeveer 20% en een allergie voor sesam en noten gaat bijna nooit over.” Daarom proberen we op jonge leeftijd de allergie te voorkomen.” Het voorkomen begint zelfs al tijdens de zwangerschap. “Niet roken is iets dat bewezen positief is. Moeders hoeven verder allergene voedingsmiddelen, zoals pinda’s of eieren, niet te vermijden. Want allergiestoffen gaan niet over de placenta, terwijl de beschermende stoffen dat juist wel doen.”
Signalen en advies
Toch is een allergie niet altijd te voorkomen. Inger vertelt welke signalen kunnen wijzen op een allergie: “Als steeds precies dezelfde symptomen optreden bij jonge kinderen, binnen twee uur na het eten, kan dit wijzen op een allergie. En natuurlijk als er ernstige klachten zijn, zoals benauwdheid, herhaaldelijk overgeven of zwelling van de tong. Bij hooikoorts valt op dat het kind voortdurend verkouden is.” In dat geval kun je het beste even langs de huisarts gaan. Ze vult aan: “Als het je als ouder niet lekker zit en je merkt echt iets aan je kind, vraag dan om een verwijzing naar de kinderarts of naar de kinderallergoloog als dit nodig is.”